مقدمه
يكي از مشكلات در جامعه امروزي ايران ريزش مو و سفيد شدن زود هنگام مو ميباشد، اين معظل در بيشتر جوانان امروزي هم ديده ميشود كه موي سر يا كاملا ريخته يا كم پشت شده و يا مو سفيد شده است، رنگ مو، رشد مو و مطالب مربوط به آن موضوع جالب و پیچیدهای است و جدا از آن که عامل زیبایی است، محافظ و نگهبان سر در مقابل اشعه ماوراءبنفش هم هست، متأسفانه امروزه هزينهاي كه در جامعه ما صرف شامپو، صابون و رنگهاي شيمايي ميشود با نصف اين هزينه ميتوان موهاي پرپشت و مشكي داشت، بجاي اينكه به علل ريزش مو و سفيد شدن مو بپردازند، با مصرف انواع شامپو، صابون و ديگر تقويت كنندههاي مو و رنگهاي شيميايي سعي بر ظاهر سازي مو دارند تا اينكه به علت بپردازند.
علتهاي اصلي ريزش مو و سفيد شدن عبارتند از:
1- كمبود املاح مورد نياز بدن در غذاها
2- غلظت و چربي خون ناشي از تغذيه غلط
با توضيحي مختصر رابطه تغذيه با ريزش مو و سفيد شدن مو را دنبال ميكنيم
يكي از عوامل كمبود املاح نياز بدن تغذيه نادرست ميباشد، تغذيه امروز ايرانيان از لحاظ حجمي بسيار بالا ولي از لحاظ املاح، ويتامينها، پروتئينها و ديگر موارد مورد نياز بدن بسيار فقير ميباشد، به عنوان مثال نانهايي كه امروزه استفاده ميشود به غير از نشاسته هيچ نوع ويتامين يا املاح ديگري ندارد، زيرا املاح اصلي گندم در سبوس ميباشد نان بدون سبوس باعث غلظت و چربي خون ميشود، غلظت و چربي خون عوارضهاي زيادي مثل كبد چرب، سنگ كيسه صفرا، آلزايمر، يبوست و ديگر بيماريها ميشود، از غذاهايي كه با گندم تهيه ميشود و در ايران زياد مصرف ميشود عبارتند از ماكاروني، لازانيا، انواع نانهاي ساندويچ، انواع كيك و شيرينيجات، انواع بيسكويت، انواع نان مثل بربري - لواش - سنگك - تافتون و نانهاي صنعتي، انواع پيراشكي و ديگر موارد كه از گندم تهيه ميشود متأسفانه مواردي كه در بالا ذكر شد از آردي تهيه ميشود كه هيچ سبوسي ندارد و همين مسئله باعث غلظت و چربي خون ميشود، در احاديث داريم كه اميرالمؤمنين علي عليهالسلام آرد را الك ميكردند و با باقيمانده آن نان تهيه ميكردند، از اين حديث بر اهميت ارزش غذايي سبوس پي ميبريم، ولي ما اين ماده پر ارزش را دور ميريزيم، با استفاده از نانها و غذاهاي تهيه شده بدون سبوس بدنمان از اين املاحي كه بيان ميكنيم فقير ميماند: پروتئین، کربوهیدرات « فيبرهاي گياهي»، کلسیم، فسفر، آهن، سدیم، پتاسیم، ویتامینهاي گروه B و مقداري ويتامين E و C، گلوتن، نیاسین، سوكروز، انواع پنتوزان ، نوكلئيك اسيد ، فيتين و همچنين آنزيمهاي آميلاز ، فيتاز ، پروته از ، ليپاز ، مالتاز ، تايروزيناز ، پروكسيداز، و اكسالاز اسيد مي باشد، بد نيست بدانيد كه چربي در سبوس نهفته به نام « لستين» اين ماده به سبوس چسبيده و هنگام آسياب كردن گندم همراه سبوس از نشاسته جدا ميشود، در گذشته نانهايي كه از آرد سبوس دار تهيه ميشد تا يك ماه قابل استفاده بود چون چربي « لستين» در نان وجود داشت،
از غذاهايي كه باعث غلظت و چربي خون ميشود عبارتند از: روغن مايع، روغن جامد، نوشيدنيهاي صنعتي مثل سانديس – دلستر و نوشابه، چاي زياد، قند و شكر سفيد، هر چيزي كه با قند و شكر تهيه ميشود، سرخ كردني، فريز شده، سس، لبنيات بدون مصلح، برنج بدون سبوس، نانهاي بدون سبوس مرغ و تخـم مرغ ماشيـني، غذاهـاي چرب و پرحـجم، تنقلات مصنوعي (شكــلات، پفك، آدامـس و...)، خوردن مايعات بين غذا، نجويدن كامل غذا و سريع غذا خودن، براي اطلاع بيشتر به بخش آموزشهاي عمومي تغذيه قسمت مواد زيان آور مراجعه نماييد.
1 - بجاي روغن مايع و جامد ميتوانيد از روغن كنجد، زيتون و روغن پيه گاو استفاده نماييد از دانه هاي روغني كه منبع امگا 3 ميباشند نظير بادام، گردو، بادام زميني، کنجد و تخم کتان هم از منابع اسيدهاي چرب امگا 3 ميباشد منبع خوبي هستند.
2 - بجاي نوشيدنيهاي صنعتي و نوشابه ميتوانيد از سركه شيره، سكنجبين، شربت آبليمو، شربت بهليمو، شربت عسل، شربت زرشك، شربت اسفرزه شربت خاکشیر، شربت بارهنگ، شربت تخم ریحان، شربت تخم شربتی، شربت تخم مرو و بالنگو و هزاران نوشيدنيهايي كه متأسفانه فراموش شده است استفاده نماييد.
3 - بجاي چاي سياه ميتوانيد از چايهاي سنتي ايران كه در سايت درج شده است استفاده نماييد.
4- بجاي ماكاروني، لازانيا، كليه غذاهاي ساندويچي، نانهاي بدون سبوس و نانهاي فانتزي ميتوانيد از نانهاي سبوسدار ، نان جو با سبوس، جوانه گندم و نوعي قاووت كه از گندم، جو و نخودچي تهيه ميشود استفاده نماييد، اين قاووت يكي از پر ارزشترين و كاملترين غذا از لحاظ املاح و ويتامينها ميباشد كه در تقويت كلي بدن، حافظه، رشد مو و كاركرد معده، كبد و رودهها بسيار عالي ميباشد شما ميتوانيد اين قاووت را در سه وعده غذايي صبحانه، ناهار و شام استفاده كنيد
طرز تهيه قاووت
گندم و جو را مقداري بو داده با نخودچي مساوي مخلوط كرده به صورت پودر درآورده با كمي شربت عسل يا شربت شيره انگور يا شربت شيره توت ممزوج كرده شربت به مقداري باشد كه بتوان قاووت را بصورت گردو يا بزرگتر از گردو درآورد توجه داشته باشيد كه اين شربت به دو علت استفاده ميشود يكي اينكه مقداري مزه شيريني داشته باشد و دوم اينكه شما بتوانيد پودر را بصورت گرد درآورديد، توجه داشته باشيد شربت زياد استفاده نكنيد به مقداري كه بتوان پودر قاووت را به هم چسبيده شود.
5- بجاي قند و شكر ميتوانيد از دو نوع قند استفاده كنيد:
قندهای گياهی: قند گلوكز، سلولز كه در عسل، کشمش، انگور، توت، خرما، انجیر، مویز، چغندر و ميوههاي كه از قند بالاي برخوردارند.
قندهای حيوانی: گِلیکُژن و لاکتوز(قند شیر). توجه داشته باشيد كه از شيرهاي محلي استفاده كنيد.
6- لبنيات: در طب قديم براي هر فرآورده لبني يك ماده غذايي به عنوان چاشني معرفي شده مثلا چاشني شير خرما يا عسل، چاشني ماست موسير، چاشني پنير گردو، چاشني كشك گردو و خرما ميباشد. اين چاشنيهاي معرفي شده طبق دستور حكماي قديم سردي لبنيات را گرفته و از عوارض آن ميكاهد.
8- همراه غذا مايعات. دوغ و نوشابه و آب استفاده كردن: اگر ميان غذا آب استفاده ميكنيد توصيه ميشود اول غذا و آخر غذا مقداري نمك بچشيد كه اين امر غدد بزاقي را تحريك كرده و همراه غذا وارد معده ميشود و آبخوري ميان غذا را كم ميكند.
9- فریز شده: غذاهايي كه فريز شده پس از مدتي غشاء سلولي ويتامينها دگرگون شده و ماهيت غذايي را از دست داده و باعث بروز انواع بیماریهای روحی و روانی، غلظت خون، بیماریهای پوستی و غیره میشود، تا آنجايي كه امكان آن هست از سبزي و گوشت تازه استفاده كنيد از نگهداري در فريز خوداري كنيد، مگر در زمان كم .
غذاهاي ممنوعه كه در بالا ذكر شده بود و توضيحاتي در رابطه آنها داده نشد در سايت درج شده است شما ميتوانيد به بخش آمورشهاي عمومي تغذيه قسمت مواد زيانآور مراجعه كنيد براي مشاهده مطلب اينجا كليك كنيد.
كاربران گرامي همانطور كه گفته شد غلظت و چربي خون سرآغاز بسياري از بيماريها مانند ريزش مو و ديگر عوارض ميباشد، فراموش نكنيد كه اگر شما غذاهاي كاملا گياهي هم مصرف كنيد باز هم نياز به ورزش داريد، تا سوخت و ساز در بدن كامل انجام گيرد.
علائم چربي و غلظت خون
از علائم غلظت وچربي خون به چند مورد اشاره ميكنيم:
1- هنگام نشستن روي زمين بعد از چند مدت پاها خواب رفته و بي حس ميشود و بعد از آن به پاها حالتي دست ميدهد كه انگار از درون پوست سوزن فرو ميكنيد، يا به عبارت عاميانه پا سوزن سوزن ميشود.
2- در موقع استراحت وقتي دست را زير سر ميگذاريد دست كاملاً بي حس شده و قدرت حركت ندارد.
3- موها به صورت غير طبيعي چرب ميشود.
4- شوره سر زياد ميشود.
5- حافظه كوتاه مدت كاهش يافته به عنوان مثال اگر شيئي در دستان باشد و آن را جاي قرار بدهيد فراموش ميكنيد كه كجا گذاشتهايد يا اخیراً فراموش میکنید دسته کلید خود را کجا گذاشته اید، داخل اتاق میشوید بدون اینکه بدانید برای چه کاری به آن سمت میروید، يا بعد از ریختن چای در استکان قوری را در یخچال میگذارید.
6- گاهي وقتها خود به خود پرخاشگري و عصبانيتهاي بيمورد از شما سر ميزند و فكر و خيالهاي زياد ميكنيد، در خانمها عواملي چون گريه، جيق زدنهاي بيمورد و مشكلات زنانگي مربوط به خانمها.
7- ناراحتيهاي دستگاه گوارش، گرفتگي كيسه صفرا، سنگ كيسه صفرا، سنگ كليه، يبوست.
8- تيرگي پوست صورت، صبحا از خواب بيدار شدن كسل و بيحال بودن، غم و قصه خوردن بي مورد.
9- در مواردي كمر درد پا درد ديسك كمر، آرتروز و درد مفاصل و عضلات.
با رفع چربي و غلظت خون از ريزش مو و سفيد شدن مو جلوگيري كنيم
ريزش مو نيز برخلاف تصور عدهاى ارثى نيست بلكه معلول فقر املاح پيازچه مو نسبت به ويتامينهاى گروه B و ديگر املاح مورد نياز مىباشد و اين كمبود خود معلول جمع شدن چربى خون در اطراف پيازچه مو است، و در نتيجه پيازچه خوب تغذيه نشده و موجب ريزش مو ميشود، گاهي وقتها خون شما از نظر املاح كمبودي ندارد ولي بخاطر چربي خون بالا گردش خون در مغز خوب انجام نشده و همين علت باعث ريزش مو ميباشد، علت بعدي اينكه وقتي غلظت و چربي خون بالا باشد گردش خون در مويرگهاي سر خوب انجام نميشود و املاح مورد نياز به پيازچه نميرسد و ساختمان مو دچار كمبود املاح گشته و با گذشت زمان پيازچه مو ضعيف شده و سرانجام باعث ريزش مو ميشود، غلظت و چربي خون عوارض زيادي دارد كه ما بر اساس محبث به همين اكتفا ميكنيم، در مقالههاي بعدي بيماريهاي ناشي از غلظت و چربي خون را در سايت درج خواهيم كرد.
چند پيشنهاد براي جلوگيري از ريزش مو
- شما تا هنگامي كه غلظت و چربي خون داشته باشيد، ريزش موي شما همچنان ادامه دارد، بهترين راه براي رفع چربي و غلظت خون: 1- تغذيه درست 2- ورزش ميباشد.
- براى جلوگيرى از ريزش مو خوردن انواع ويتامينهاى گروه B و ماليدن آن به موى سر است.
- ورزش به صورت منظم در رفع غلظت و چربي خون بسيار مؤثر ميباشد، كه در جامعه ما به آن اهميت داده نميشود.
- استفاده هر روز از سبوس برنج با سبوس گندم تا 2 ماه. سبوس برنج و گندم سرشار از انواع ويتامينها و املاح ديگر ميباشد.
- يك روش قديمي براي جلوگيري از ريزش مو يك عدد خيار بزرگ كه كاملا رسيده و زرد شده است از وسط به دو نيم مىنمايند و لابلاى گوشت و تخم آن مقدارى جو فرو مىكنند و در حقيقت جو را در وسط آن مىكارند. پس از چند روز جو از آب خيار استفاده كرده جوانه زده و سبز مى شود و پس از مدتى خشك مىگردد و بعد آن را كوبيده و مخلوط با حنا يا ماست به سر مى بندند و به اين طريق ويتامين زيادى از آن جذب موى سر شده مو را تقويت و از ريزش آن جلوگيرى مىكند.
سفيد شدن مو
در گذشته سفيد شدن مو را يكى از اختصاصات ارثى مىدانستند و عدهاى هم آنرا نتيجه زياد شدن گويچههاى سفيد خون دانسته و معتقد بودند كه اين گويچهها كه سربازان مدافع بدن هستند به مجرد وارد شدن يك ميكرب يا يك جسم خارجى در بدن زياد شده و مواد رنگى مو را مى خورند و در نتيجه موى انسان سفيد مى شود. اين عقايد امروز به كلى رد شده و ثابت شده است كه در موى بدن انسان مقدارى فلزات مختلف از قبيل منگنز - طلا - تيتانيوم – تنگستن - مس - آهن و غيره وجود دارد كه در انواع مختلف و رنگارنگ مو نسبت آنها تغيير مىكند؛ مثلا اگر نسبت منگنز در مو زياد باشد رنگ آن مشكى مى شود و اگر روى زيادتر باشد رنگ آن بور مىگردد و اگر تيتانيوم زيادتر باشد رنگ آن قرمز مىشود و به همين دليل است كه ساكنان منجيلآباد كه يكى از روستاهاي شهريار بوده و نزديك رباط كريم مىباشد يك معدن بزرگ منگنز وجود دارد و اين خاك روي غلات و ديگر گياهان تأثير گذاشته در نتيجه ساكنان اطراف آن معدن حتى در پيرى هم موهاى مشكى و براق دارند، لازم به ذكر است كه در قديم براي پختن غذاها از ظروفي استفاده ميشد كه از چند فلز مانند مس، طلا، تيتانيوم، و غيره ساخته ميشد و در ظروف روي غذا را تناول ميكردند، ولي متأسفانه امروزه غذا را با ظروف آلومينيوم ميپزند!!
عواملي در سفيد شدن مو
از علتهاي اصلي سفيد شدن مو نارسايى غده تيروئيد، بيماريهاى عصبى و كمبود چندين ويتامين و فلزات بر حسب رنگ مو كه همگي به نوع تغذيه مرتبط ميباشد در سفيد شدن زودرس مو دخالت دارند در تثبيت رنگ مو نقش اساسى دارد، موهاى سفيد شده چون قسمتى از فلزات خود را از دست مىدهند ترد و شكننده مىشوند، لازم به ذكر است كه رنگهاي شيميايي در سفيد شدن مو تأثير زيادي دارند.
منگنز عامل اصلي رنگ سياه مو
منگنز عامل اصلى رنگ سياه مو بوده كمبود منگنز رنگ مو را سفيد مىكند و آنرا تُرد و شكننده مىنمايد. منگنز براى كبد مفيد بوده و براى استخوان و نسوج پوست و كليهها لازم مىباشد و از غذاهاى اصلى پيازچه مو ميباشد، ميوه تمشك و برگ تمشك بيشترين درصد منگنز را دارا ميباشد از ميوهها، سبزيجات و مغزيجات ميتوان به مارچوبه - گندم - مغز گردو - جو - هويج - اسفناج - قارچ صحرايي - دنبلان كوهى - چغندر - كاهو - ذرت - انواع شاهى - زردآلو – كلم - آلو - كرفس - خرما - انگور - گلابى - هويج زردك - پياز - كاسنى - سبزيهاى صحرايى - گيلاس - سيب و .. اشاره كرد.
رنگ كردن مو
با زياد شدن رنگها، تقويت كنندهها، شامپو، صابون، ژل و ديگر محصولات شيميايي براي مو اين انتظار ميرفت كه ديگر خبري از ريزش مو و سفيد شدن مو نباشد، ولي متأسفانه اين معظل حل كه نشد هيچ بلكه ريزش و سفيدي مو نسبت به گذشته بيشتر شده، تا ديروز فقط بانوان خريدار اين محصولات رنگارنگ و رنگ كننده بودند اكنون آقا پسرها هم شيفته مد شده و موهاى سر و گاهى ريش و سبيل خود را نيز رنگ مىنمايند و اين خود يكى از اشتباهات خطرناك مىباشد كه بايد به آنها تذكر داده شود و چنانچه اين مد جديد رونق پيدا كند و پسرها هم با رنگهاى مصنوعى رنگ موى خود را عوض نمايند و با وسائل مختلف به آن پيچ و تاب دهند به زودى آمار طاسى زيادتر شده و روزى متوجه اشتباه خود مى شوند كه موى سر آنها ريخته و با هيچ اكسيرى قابل درمان نيست، براى رنگ كردن مو هم بهتر است كه ما به سراغ گياهان و گلهاى رنگارنگ رفته و با كمك مواد طبيعى آنها را رنگ آميزى نماييم.
استفاده از ريشه سنبل الطيب
از خواص ريشه سنبلالطيب همراه داشتن منگنز است، داروسازان سنتى ایران از وجود این فلز و خواص آن بيخبر نبودند معذلك براى سیاه شدن و رشد موى سر و ریش از سنبل الطيب استفاده مىكردند و به این منظور پخته سنبل الطيب بر سر و صورت ماليده و نتیجه مىگرفتند.
چند نسخه قديمي براي مشكي شدن موهاي سفيد
در اينجا چند نسخه قديمي از كتاب زبان خوراكيها براي رنگ كردن و خضاب مو معرفي ميكنيم
ماليدن محلول پرمنگنات دو پتاس موهاى سفيد شده را زرد مايل به خرمايى مى كند ولى چون براى پياز مو قابل جذب نيست. اين رنگ موقتى بوده زود از بين ميرود و تنها راهى كه مفيد بنظر مى رسد اين است كه ما كارى بكنيم كه از اين فلز مقدار بيشترى جذب بدن ما شده و به پياز مو برسد، سنبل الطيب داراى منگنز بوده و ماليدن آن سبب مشكى شدن مو مى باشد.
خضاب مو با برگ و ميوه ى تمشك كه سرشار از منگنز است موى سفيد را مشكى مىكند و اگر بستن اين خضاب مدتى ادامه پيدا كند موى سفيد ريخته و بجاى آن موى سياه در مىآيد، خوردن سير مخصوصا خوردن سيرهاى وحشى و سيرهايى كه نزديك معادن منگنز كاشته شوند و يا آنكه بطور مصنوعى مقدارى منگنز بعنوان كود به آنها دهند بهترين وسيله مشكى شدن مو مىباشد، اگر ما با خوردن غذاهايى كه فلز خاص رنگ موى ما را دارند كمبود اين عناصر خود را جبران كنيم، مىتوانيم رنگ اوليهى موى خود را بحال اول برگردانيم.
دستورى كه براى كاشتن جو در وسط گوشت خيار بود مىتواند به مشكى شدن مو كمك نمايد مشروط به اينكه چند روز يك كريستال كوچك پر منگنات دو پتاس را در كمى آب حل كرده و مزرعه ى كوچك خود را كه همان تكهى خيار است با اين محلول آبيارى نماييد و با اين ترتيب منگنز زيادترى وارد جو و خوردن اين جو و شستشوى موى سر با كوبيده ى آن سبب جذب منگنز بيشترى شده و موى سر شما مجددا مشكى خواهد شد.
انواع خضاب
مازو، حنا و سمه، گل بابونه، پوست باقلى، آب پوست گردو تازه و برگ آن، آب مورد و تخم آن، برگ چغندر، گل لادن، جوشانده ى پوست انار، شقايق نعمانى، ميخك، آمله و ميوه تمشك از بهترين خضابهايى هستند كه در طب سنتى ايران از آنها استفاده مىشد و از املاح مصنوعى نيز گاهگاهى با اين گياهان مخلوط مىكردند كه بهترين آنها برادهى آهن، سولفور مس، زنگ آهن، و مرداب سنگ بود. براده آهن و املاح آن بطور كلى وقتى با مواد مازويى تركيب شوند يك رنگ سياه ثابت بدست مىآيد و استفاده از گياههايى كه طعم گس دارند به اين منظور در اثر وجود مواد مازويى در آنها است. محمد بن زكرياى رازى معتقد است كه بهترين خضاب حنا و ميخك بمقدار مساوى است.
نكته: افرادي كه طبعت بدنشان سرد است بلغمي يا سودايي هستند براي اينكه سردي حنا سرشان را اذيت نكند ميتوانند مقداري ميخك به حنا اضافه كنند ميخك سردي حنا را برطرف ميكند.
نسخه چند از خضاب
كلاهك بادمجان، ريشه ى انار، خاك مس، هليلهى سياه، مازو، نخود سياه پوستدار را بمقدار مساوى با هم كوبيده سه قاشق سركه و سه قاشق روغن و كنجد به آن مخلوط كرده در ظرف آهنى ريخته چهل روز بگذارند در جاى خنك و تاريك بماند و بعد استعمال كنند در گذشته اين ظرف در بسته ى آهنى را در زير آب و يا چاه و قنوات نگاهدارى مى كردند.
نسخههاي ديگر
- برگ سدر، مازو، آمله، زنگ آهن، وسمه، هستهي سوخته خرما، زاج سياه، پوست انار، سوخته ى مس، نوشادر و هليله سياه را از هر يك، يك مثقال گرفته در يك ليتر سركه و يك ليتر روغن زيتون ريخته بجوشانيد تا آب آن تبخير شده و روغن غليظ شود و بعد استعمال نمايند.
- هليله سياه، زنگ آهن، آمله، زاج سبز از هر يك سه مثقال گرفته در دو ليتر سركه يك ماه خيسانده سپس بجوشانيد تا غليظ شود و بعد استعمال نمايند.
- برگ سوسنبر را شسته در ظرفى ريخته و روى آن آب بريزند بطورى كه روى آن يك بند انگشت آب باشد بعد آنرا بجوشانند و مرتبا آنرا روى يك قطعه آهن امتحان كنند يعنى يك قطره روى آهن بريزند اگر آهن سياه شد حرارت كافى است و الا بايستى آنقدر بجوشانيد تا آهن را سياه كند و بعد آنرا صاف نمايند سپس برگهاى پخته را بطور ضماد روى سر يا ريش ببندند و پس از نيم ساعت پاك كنند و بعد از آن آب صاف شده كه در اثر خنك شده منعقد شده است بر ريشه ى مو بمالند و بعد از بيست و چهار ساعت آنرا بشويند تا مو مشكى شود.
استفاده از زهره ى حيوانات
يكى ديگر از راههاى مبارزه با سفيد شدن مو استفاده از زهره حيوانات از قبيل گاو، گوسفند، چلچله، كلاغ و ساير پرندگان استفاده شده است.
ماليدن زهره حيوانات محلول در روغن زيتون پس از تراشيدن مو صورت مى گرفت و در نتيجه بجاى آن مو با رنگ اوليه ى خود مىروييد.
منبع: زبان خوراكيها، دكتر غياثالدين جزايري

















































