از نوشیدنی‌ها و خوردنی‌های رطوبی مانند لوبیا، عدس، گلابی، سیب، ماست و شیر، تره و چیزهایی که در معده تولید باد کند پرهیز شود، سکنجبین با گلاب مفید است.

ورم معده ناشی از غلبه بلغم:

اغذیه لطیف و کم استفاده شود. نخوداب با دارچین و فلفل و زنیان، شربت عسل با روغن بادام شیرین ميل شود. اگر تب نداشته باشد شوربای مرغ همراه چغندر و کلم میل کند. مسهل قوی و استفراغ زیان آور مي‌باشد. از عطریات مناسب چون عطر گل سرخ استفاده شود.

ورم معده ناشی از غلبه سودا:

حریره بادام، آش جو، خروس جوان، سوپ مغز قلم گاو یا پیه مرغ با اسفناج و گشنیز تازه، فرنی، نشاسته با روغن بادام و کمپوت هلو و گلابی استفاده شود. از خوردن آبغوره،ازگیل، سنجد و زالزالک خودداري شود.

نفخ معده ناشی از غلبه سودا:

بعد از صرف غذا مصرف تخم کرفس، سداب، مرزنجوش، زنیان، بابونه، عرق شوید، عرق زیره، عرق رازیانه و عرق نعناع مفید خواهد بود.

نفخ معده با هر نوع علت:

معجون اشق، حب باریجه، حب بلادر در هر صبح و حبّی مرکب از مصطکی، انغوزه، مرمکی، مقل ازرق، صبر زرد و ریوند چینی از هر یک به اندازه مساوی ساخته و هر روز عصر یک دانه میل شود.

زخم معده:

ابتدا 75 گرم روغن بادام شیرین و سپس استعمال لعاب جوشانده ریشه و گل خطمی و گل پنیرک مفید است. برای تسکین درد و تأمین خواب بیمار گرم مزاج عصاره تخم کاهو، تخم خشخاش و تخم گشنیز و برای بیمار سرد مزاج عصاره شاه دانه توصیه می‌شود. هم چنین 8 مثقال ریشه شیرین بیان، 2 مثقال زیره سبز و 1 مثقال زنیان را کوبیده و جوشانده و يك شب بماند صبح ناشتا میل نمایند(تا چند روز مداومت شود) آش آبغوره، آش جو با خروس، آش سماق و رب انار، میوه‌های قابض چون سیب پوست کنده و مانند آن میل کند. مزاج را نرم بدارد، (فلوس و شیره کاسنی برای لینت مزاج بهترین است) مسهل قوی استفاده نشود.

ورم معده ناشی از کثرت خون یا غلبه صفرا:

تا زمان بهبودی فقط ماء‌الشعیر استفاده شود. در صورت داشتن یبوست از مغز خیار و هلو  خام یا پخته، كيوي با آلو سياه،  مغز فلوس، تمرهندی و گل سرخ مزاج را نرم نگه دارد. از خوردن مسهلات قوی و استفراغ دوری کند. شربت آلو، شربت عناب، سکنجبین، ماش و کدو ميل شود.

تقویت کننده‌های معده و روده:

آمله، انار دانه، هلیله، سماق، طباشیر، گل سرخ، مربای هلیله، پوست ترنج، دارچین، سعد، کندر، مصطفی، نعنا، عود.

زخم روده:

از غم و اندوه و فکرهای منفی و معاشرت با افراد ترش‌روی، تلخ زبان دوری کند. گوشت و چربی نخورد و اگر ناچار باشد آب جوجه مرغ محلی و پاچه که با رب ریباس یا رب غوره یا آب لیموترش کرده باشد ميل شود. برنج با ماست یا دوغ محلی، آب عسل، لعاب برنج، آب ریباس، روغن بادام شیرین و ماء‌الشعیر نافع است.

بواسیر:

از اغذیه غلیظ و ثقیل مانند گوشت گاو، آهو، انواع گوشت سرخ، بادمجان، عدس، کلم، شیر، خرما، ماهی شور، نمک زیاد، سیر، پیاز و میوه‌های بادانگیز که این علت را تشدید می‌کنند پرهیز شود. گوشت سفید طیور، مرغ محلی و خروس فربه وهر چه مولد خون صالح است مانند هليله سياه با شيره انگور، كيوي با پوست، خربزه، انار، زرشک، آلو، رب غوره، شیره خرفه، آش یا سوپ با لیمو و مانند آن باشد استفاده شود. اگراز خلط صفرا باشد خوردن هلیله زرد مفید است.

شقاق مقعد:

غذاهای ملین و رقیق بخورد و از آب سرد استفاده ننماید. اگر خون زیاد دفع شود و یا از غلبه خون باشد، از رگ زیر زانو یا بازو خون بکشند یا بادکش به کفل‌ها و زالو به مقعد اندازند.

منبع: كتاب تغذيه در طب ايراني، اسلامي- دكتر كردافشاري